شمع

شمع عامل اصلي جرقه‌زني و توليد احتراق است. اجزاي يك شمع در شكل زير نشان داده شده است. شمع دارای دو الكترود مياني (مثبت) و كناری (منفی) است كه به بدنه آن متصل هستند. الكترود ميانی توسط پوشش سراميكی عایق شده است و در مقابل فشار تا ٤٠ اتمسفر و حرارت تا ٢٠٠٠ درجه سانتيگراد مقاوم است. الكترود كناری با الكترود ميانی، فاصله دارد كه گپ یا دهانه شمع ناميده می‌شود.  اين فاصله بايد مطابق خصوصيات موتور باشد، به طور ميانگين معمولا از 8/0 تا يك ميليمتر مي‌باشد.

 

 

شكل(7-46): قسمت‌هاي مختلف شمع

 

اگر فاصله دو الكترود خيلی كم باشد، جرقه ضعيف شده و موجب بد كار كردن و روشن نشدن موتور می‌شود. اگر فاصله دو الكترود خيلی زياد باشد، موتور در دورهای كم خوب كارخواهد كرد اما در دورهای زياد يا داشتن بار، به كوئل فشار زيادی می‌آيد و موجب روشن نشدن و يا بد كاركردن موتور مي‌شود. سطح الكترودها در قسمتی كه روبروی هم قرار می‌گيرند بايد كاملا موازی و به شكل چهار گوش باشند، به اين طريق جهش جرقه از دهانه شمع راحت تر صورت می‌گيرد.

جرقه‌زني در سر شمع باعث ايجاد نويز الكترومغناطيسي مي‌گردد. براي كاهش اين نويز از شمعهاي مقاومت‌دار استفاده مي‌گردد. اين مقاومت در قسمت زيرين الكترود مركزي قرار گرفته است. مقدار اين مقاومت بين 5 تا 8 كيلواهم با توجه به نوع شمع متفاوت است.

عيوبي كه در صورت خرابي شمع در عملكرد موتور ظاهر مي‌گردد:

1-مصرف سوخت و به دنبال آن آلايندگي افزايش مي‌يابد.

2-موتور در دورهاي مختلف بد كار مي‌كند و شتابگيري خودرو ضعيف شده و دماي موتور بالا مي‌رود.

 

شمع سرد و گرم (ارزش حرارتی شمع)

چنانچه در حین کار موتور، شمع بیش از اندازه داغ شود، کوبش و ضربه در موتور رخ می‌دهد یعنی قبل از اینکه شمع جرقه بزند، مخلوط سوخت و هوا در اثر حرارت شمع منفجر می‌شود و پیستون را پس می‌زند در نتیجه موتور بد کار کرده و با لرزش کار می‌کند. از طرف دیگر اگر دمای شمع در حین کارکرد موتور، پائین باشد کیفیت جرقه پائین آمده و محصولات احتراق بر روی شسمع رسوب می‌کند. بهترين محدوده دمائي براي کارکرد مناسب شمع بين 450 الي 800 درجه سانتيگراد مي‌باشد. در این دما شمع بهترین راندمان را داشته و احتراق مناسب در موتور رخ می‌دهد.

بيشتر حرارت شمع از طریق رزوه‌ها به سرسیلندر انتقال می‌یابد. شمعی که حرارت بیشتری انتقال دهد، شمع سرد و شمعی که حرارت کمتری را انتقال داده و مقداری از حرارت را در خود نگه دارد شمع گرم گفته مي‌شود. ارزش حرارتی شمع، بیانگر مقدار انتقال حرارت شمع به بدنه است بعضی کارخانجات سازنده یک عدد برای نمایش این خاصیت تعریف می‌کنند.

 

      

شكل(7-47): مسير انتقال حرارت در شمع سرد و شمع گرم

 

همانطور كه در شكل ديده مي‌شود، شمع سرد داراي پايه عايق كوتاه‌تر بوده در نتيجه حرارت زودتر منتقل مي‌شود به همین دلیل به آن شمع پايه كوتاه نيز گفته مي‌شود. شمع گرم داراي پايه عايق بلند بوده و شمع پايه بلند نيز گفته مي‌شود.

شمع‌های سرد در موتورهای با ضریب تراکم بالا، مثل موتورهای توربو و موتورهای تقویت شده کاربرد بیشتری دارند.

شمع های گرم برای خودروهای استاندارد که هم در دورهای پائین مثل ترافیک‌های روزمره و هم در دورهای بالا مثل جاده کار می‌کنند مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ارزش حرارتی شمع: ارزش حرارتی شمع نشان دهنده میزان قابلیت شمع درانتقال حرارت از قسمت‌های داغ آن به عایق(واشر) بدنه آن و نهایتا به سیستم خنک کننده است ارزش حرارتی شمع با ارقام وحروف مندرج روی بدنه آن مشخص می شود مثلا 240- 225- 175 145 95 بنابراین شمعی که حرارت را بخوبی انتقال دهد دارای ارزش حرارتی بالاتر و شمعی که حرارت را به کندی انتقال دهد دارای ارزش حرارتی کمتری می باشد بر اساس ارزش حرارتی و نوع موتور شمعهای در انواع مختلف ساخته می شوند.

انواع شمع

در اینجا می‌خواهیم به معرفی انواع شمع‌ها به لحاظ کیفیت و ساختار بپردازیم.

1-شمع‌های نیکلی: اغلب شمع‌های موجود در بازار الکترودی از جنس نیکل دارند. این نوع شمع‌ها دارای الکترودی مرکزی با شکل تخت بوده و به علت آلیاژ به‌کاررفته در ساخت الکترود، از مقاومت گرمایی کمتری نسبت به شمع‌های جدیدتر برخوردارند و طول عمر کوتاه‌تری دارند. مصرف سوخت در این نوع شمع‌ها از شمع‌های جدیدتر بالاتر است.

 

2-شمع‌های پلاتینیومی: این شمع‌ها الکترودهایی از جنس پلاتینیوم دارند. با توجه به این‌که پلاتینیوم خاصیت ضد خوردگی دارد و از مقاومت گرمایی بالایی برخوردار است، ازاین‌رو این شمع‌ها پایداری خوبی در برابر دما دارند که این میزان تا دمای ۲۵۰۰ درجه سانتی‌گراد برآورد می‌شود. همچنین بعد از  ۱۰۰۰۰۰ کیلومتر کارکرد موتور، نیاز به تعویض دارند. معمولا الکترود مثبت این شمع‌ها سوزنی شکل هستند که موجب بالا رفتن دقت و قدرت جرقه‌زنی در موتور می‌شود. شمع‌های پلاتینیوم از قیمت بالاتری نسبت به شمع‌های نیکلی برخوردارند با توجه به این که استفاده از این شمع‌ها به افزایش طول عمر قطعات موتور و بهبود کیفیت کارکرد موتور مثل افزایش شتاب و کاهش مصرف سوخت منجر خواهد شد استفاده از این نوع شمع‌ها نسبت به شمع‌های معمولی به‌صرفه‌تر است.

 

3-شمع‌های ایریدیومی: الکترود مثبت این سری از شمع‌ها از جنس ایریدیوم ساخته‌شده است. همچنین یک نقطه‌ از جنس پلاتین در ساخت الکترود منفی و در محل جرقه‌زنی به‌کار برده می‌شود که موجب افزایش طول عمر این نوع شمع‌ها شده است. شمع‌های ایریدیومی مقاومت دمایی بالاتری نسبت به شمع‌های پلاتینیومی دارند و به‌همین علت این نوع شمع‌ها از طول عمر بالاتری برخوردارند. شمع‌های ایریدیومی هم معمولا دارای الکترود سوزنی با دقت و قدرت جرقه‌زنی بالا هستند شمع‌های سوزنی ایریدیم جدید دارای جرقه قوی‌تر بوده و امکان انتشار همگن شعله در سيلندر را پدید می‌آورند همچنين از عمر طولانی برخوردار بوده و اقدام موثری در راستای بالا بردن کارآیی موتورهای درونسوز و حفظ محیط زیست به حساب می‌آیند، البته به دلیل بالا بودن هزینه ساخت، قیمت بالاتری دارند.

 

4-شمع‌های چند الکترودی: علت به کار بردن پلاتین‌های متعدد در ساخت شمع، بالا بردن طول عمر آن است. جرقه زنی همزمان در همه الکترودها با هم انجام نمی‌شود. در زمانهائی که حرارت یک الکترود بالا برود، مقاومت الکتریکی آن مانع عبور الکترون‌ها می‌شود، در ان حالت الکترون‌ها، الکترود منفی خنک تر را انتخاب می‌کنند. شاید برخی تصور می‌کنند که همه الکترود ها با هم جرقه می‌زنند اما این موضوع صحت ندارد چون چشم انسان از دیدن و تشخیص حدود چند ده جرقه در ثانیه و تشخيص دادن بین آنها ناتوان است.

 

بازدید شمع

بازدید شمع خودرو پس از هر ۲۰۰۰۰ کیلومتر کارکرد است. این بازدید موجب آگاهی از وضعیت شمع می‌شود تا اگر معیوب شده باشد آن را تعویض کرد یا آن‌که اگر فاصله‌ی گپی که بین الکترودها وجود دارد از حالت استاندارد خارج ‌شده باشد بتوان آن را تنظیم کرد. استفاده از شمع معیوب یا نامناسب در خودرو موجب کاهش شتاب، افزایش مصرف سوخت، روشن نشدن یا دیر روشن شدن خودرو، خام‌سوزی سوخت و ایجاد لرزش و صدا در موتور می‌شود. در شرایط بدتر موجب ایجاد آسیب در قطعات موتور خودرو خواهد شد.

روش تست شمع:

- بهترين راه براي تست شمع استفاده از دستگاه تست جرقه مي‌باشد زيرا اين دستگاه كيفيت جرقه را در فشاري نزديك به فشار تراكم نشان مي‌دهد.

می‌توان از تستر جرقه هم استفاده کرد

تعویض شمع

نكته مهم: بهترين نوع شمع براي موتور، شمعي است كه توسط كارخانه سازنده توصيه مي‌گردد. اين موضوع براي خودرويي نظير پژو 206 كه از سيستم DEPHIA براي زمان‌بندي پاشش ترتيبي استفاده مي‌كند، بسيار حايز اهميت است. زيرا  در اين خودرو استفاده از شمع نامناسب باعث از كارافتادن و يا عملكرد ناصحيح اين سيستم خواهد گشت.

یکی از مشخصات شمع خوب و مناسب برای یک موتور این است که سر شمع که در اتاق انفجار قرار می گیرد در دمای بهینه كار كند. دمای بهینه دمائی است که شمع موجب شعله ور شدن پیش از موقع بنزین نگردد. همچنین با داشتن دمای کافی امکان سوزاندن کربنهای نسوخته و ناخالصی‌های موجود در سوخت که بر روی شمع می‌نشیند را داشته و عمل خود تمیز کردن یا (SELF CLEANING) ر ا ضربه یا کوبش: این پدیده خود را به صورت ضربه‌های توام با صدای شدید (KNOCK) نشان داده و موجب صدمات بسیار شدیدی به موتور می‌گردد. این اتفاق به دلیل فشار آمدن بر روی پیستون قبل از شروع سیکل قدرت سیلندر است که گاهاً باعث شکستن اجزای متحرک موتور می‌گردد.

 

Jshopping Last Products

جستجو در سایت

ورود اعضا

Back to Top

Template Design:Dima Group